स्वच्छ पानीको चाहनाः अलपत्र झुम्सा परियोजना
एडिविको अनुदानमा फेरि अर्को खानेपानी योजना
कृष्ण खनाल
बुटवल, २५ बैशाख ।
बुटवल नगरपालिकाले आधुनिक पशुबधशालाको लागि ०६५ फागुनमा भवन निर्माण र ०६६ बैशाखमा बधशालाको भित्री भौतिक संरचना निर्माणको लागि सम्झौता गरेको थियो । बुटवल–१२ रामनगरमा नेपाल सरकार र गोरखा कन्ट्रक्सनको विचमा सम्झौता भएको पनि ६ बर्ष पुरा भएको छ । तर पशु बधशालाको पुर्वाधार अहिले सम्म पुरा भएको छैन ।
बुटवल नगरपालिका भित्रको ‘असफल योजना’ यो एउटा उदाहरण मात्र हो । यी यस्ता केही महत्वकांक्षी योजनाहरु निर्माणकै क्रममा अलपत्र भएका छन् भने बुटवल नगरपालिकाले सुरु गरेका दर्जनौ योजनाहरु कागजमा नै सिमित रहेर अलपत्र परेका छन् । प्रत्येक बर्ष नयाँ÷नयाँ योजना ल्याएपनि समयमा नै पुरा नहुने र अलपत्र हुने नगरपालिकाको लागि कुनै नौलो कुरा होईन ।
यसै विच बुटवल नगरपालिकाले फेरी अर्को योजनाको सुरुवात गरेको छ । आज भन्दा करिव ५ बर्ष पहिला सन् २०१०(०६६÷०६७) मा सुरु हुनु पर्ने योजना कागजमा मात्रै सिमित राखेर बुटवल नगरापलिकाले बल्ल खानेपानी योजना सुरु गर्न लागेको हो ।
नेपाल सरकार र खानेपानी संस्थानको आन्तरिक स्रोतबाट १९ करोड ५६ लाखको लागतममा सुरु गरिएको बु्हुप्रतिक्षीत ‘झुम्सा खोला खानेपानी परियोजना’ अहिले अलपत्र अवस्था छ । ........जनाएपछि ‘बुटवल खानेपानी तथा सुदृढीकरण’ नाम दिएर सुरु गरिएको सो आयोजना अलपत्र भएको बताइएको छ ।
बुटवलमा दैनिक ८० लाखदेखि १ करोड लिटर पानी ल्याउन सकिने भनेर सुरु गरिएको आयोजना अलपत्र परिरहेको वर्तमान परिपेक्ष्यमा बुटवल नगरपालिका वडा नम्बर ९ र १० मा खानेपानीको सहज आपूर्तीको व्यवस्था मिलाउने भन्दै एसीयाली डेभलपमेन्ट बैंक(एडिबी)को ५० प्रतिशत सहयोगमा भुमिगत खानेपानी योजना सुरु गर्न लागेको छ ।
नगरपालिका भित्र खानेपानीको चरम समस्या हुने वडा नम्बर ९ र १० मा विगतका बर्षहरुमा नगपालिकाको लागतमा ४÷५ स्थानहरुमा भुमिगत खानेपानी योजना अन्र्तगत नै बोरिङ्ग गाडिएको थियो । तर उक्त स्थानबाट पानी नआएपछि उक्त ‘लगानी बालुवामा पानि जस्तै बनेको छ ।’
फेरी सोही स्थानको आसपासमा बुटवल नगरपालिकाले एसीयाली डेभलपमेन्ट बैंकको ५० प्रतिशत अनुदानमा २२ करोड ३७ लाख ७० हजार ९ सय ७१ रुपैया ९६ पैसा कुल लागतको खानेपानी योजना गर्न लागेको छ । उक्त परियोजनाबाट ४ हजार ६५ परिवार लाभांवित हुने नगरपालिकाको भनाई रहेको छ ।
पहिला बोरिङ्ग गाडेर पनि पानी नआएको स्थानहरुमा फेरी बोर्डिङ्ग गाडेर पानी निकाल्छौ भन्ने कुरालाई कतिपयले ‘एडीविको पैसा सक्ने खेलो र असफल परियोजना’को संज्ञा दिएका छन् ।
करिव ५ बर्ष पहिला नै सुरु गर्नुपर्ने योजना अहिले सन् २०१४ को मध्येमा सुरु गर्न लाग्दा स्थानिय उपभोक्ताहरुले समेत यसको विरोध गरेका छन् ।
बुटवल नगरापालिका कार्यकारी अधिकृत बाबुराम गौतमले ५० प्रतिशत एसियाली डेभलपमेन्ट बैंकको अनुदान, १५ प्रतिशत उपभोक्ताहरुबाट संकलित रकम, बुटवल नगरपालिकाले ३५ प्रतिशत नगर विकास कोषबाट र ५ प्रतिशत ऋणमा रकम लिई अयोजना सुरु गर्न लागिएको जानकारी दिए ।
विहिवार परियोजनाको बारेमा जानकारी दिने उद्देश्यले बुटवल नगरपालिको आयोजना गरेको कार्यक्रममा कार्यकारी अधिकृत गौतमले टेण्डर प्रक्रिया समेत पुरा भैसकेको भन्दै एक बर्षमा बुटवल नगरपालिका वडा नम्बर ९ र १० नम्बर वडामा ६ वटा बोरिङ्ग गाडेर करिव ४ हजार धारामा पानी पु¥याउने योजना रहेको जानकारी दिए ।
उनले भने–‘खानेपानी परियोजनाको लागि वि.स.२०७० अशोज २४ गते बोलपत्र(टेण्डर) समेत गरिएसकिएको छ ।’उक्त परियोजनाबाट करिव २० बर्ष बोर्डिङ्गबाट निकालिएको पानीले ४ हजार घरधुरीमा खनोपानी पु¥याउने नगरपालिकाको लक्ष्य रहेको छ ।
बुटवल नगरपालिकाका बरिष्ठ अधिकृत विष्णु प्रसाद खनालले सन् २०१० मा नै सुरु हुनु पर्ने उक्त खानेपानीको योजना अहिले मात्र सुरु गर्न लागेको प्रति ‘धेरै ढिला नभएको र कागजी प्रक्रियामा रहेको ’ प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
उता, उक्त खानेपानी परियोजनाका प्राविधिक द्ववारीका प्रसाद फुयालले ४ लाख ५० हजार लिटर पानी ६ वटा बोरिङ्गबाट निकालिने र बोरिङ्गको लागि १ सय २५ मिटर गहिराई सम्म पाईप गाड्ने योजना रहेको जानकारी दिए । उनले ९० र २ सय ५० एमएम् को पाईप विच्छाएर सर्वसाधारणहरुलाई खानेपानीको वितरणगर्न लागिएको समेत बताए । काम समयमै सुरु भएमा अवको एक बर्षमा उक्त परियोजना पुरा हुने उनको तर्क रहेको छ । उक्त परियोजनाको लागि ४ लाख लिटर Ôमताका दुई वटा टंयाकी हिलपार्क र मनकामना पार्कमा निर्माण गरिने छ ।
स्थानिय उपभोक्ताहरुले अहिले नेपाल खानेपानी संस्थानबाट खाईरहेको खानेपानीको पाईप काटिने र पुन खानेपानीको लागि पैसा उठाउनुपर्ने भएको कारण विरोध गर्दै आएको कतिपयको भनाई रहेको छ ।
यसै विच
बुटवल नगरपालिकाले फोहर प्रसोधन केन्द्र निर्माण, अटोभिलेल निर्माण र साुमदायिक विकास कार्यक्रम समेत सञ्चालन गर्ने भएको छ । बुटवल नगरपालिका भित्र दैनिक ४५ टन फोहोर उत्पादन हुने गरेकोमा बुटवल नगरापलिका ९ शिवनगर सामुदायिक वन को खोचमा ४ दशमलभ ८४ हेक्टर क्षेत्रफलमा फोहर प्रसोधन केन्द्र निर्माण गर्ने भएको हो । जसको क्षमता करिव १२ बर्ष सम्म हुने नगरपालिकाले जनाएको छ । जसको लागि कुल अनुमानित लागत ३६ करोड १२ लाख १ हजार ९ सय ९४ रुपैया ६४ पैसाको लागतम निर्माण गर्ने योजना रहेको छ । त्यस्तै अटो भिलेजको लािग १० बर्षका लागि जग्गा लिज सम्झौता भएको भन्दै २७ करोड ७१ लख ५६ हजार ७ सय ३७ रुपैया ६१ पैसाको लागतमा अटो भिलेज निर्माण गर्ने लक्ष्य नगरपालिकाको रहेको छ ।
