के छ ज्यामिरेमा ?
कृष्ण खनाल
 |
| ज्यामिरे गाउको एक दृष्यि.. |
 |
| ज्यामिरे जादै गर्दा बाटोमा थकाईलागेपछि |
 |
| ज्यामिरेमा फलेका मकै |
 |
| ज्यामिरे पुगेको पत्रकारको टिम |
बाटोमा हिँड्दा कोही साथीहरुले यो पंक्तिकारलाई भन्ने गर्दथे ‘कृष्ण तिमिलाई हिँड्न त गाह्रो भएको छैन ?’ मैले भने– छैन ‘यस्तो बाटो त गाउँमा हुँदा म कति हिँडेको छु ।’ यस्तै यस्तै कुरा गर्दै हामी ७ जना जंगलको बाटो हुँदै ज्यामिरे जानका लागि हिँडेका थियौं । मध्यान्न १२ बजे हामी ज्यामिरेको बस्तीमा पुग्यौं । शान्त, स्वच्छ र मनमोहक स्थान ज्यामिरे बास्तवमै प्रकृतिको खानी रहेछ ।
पहाडबाट आएको चिसो पानी ज्यामिरेको बस्तीमा कलकल बगिरहेको थियो । एकैछिन चिसो पानी खाईवरी सुस्ताएपछि हामी भोक लागेको कारण काँचो मेवा नुनसँग खायौं । पछि खाना खाएपछि विभिन्न मिडियाका साथीहरु कसरी ज्यामिरेको मुद्दा उठाउने भन्ने विषयमा आ–आफ्नै ढंगले विभिन्न समाचारको विषय (एंगल) पत्ता लगाउन थाल्यौं । म पनि सोही अनुरुप नै रिपोर्टिङ्गमा लागँे ।
 |
| ज्यामिरेमा फुलेको फुल |
ज्यामिरको बारेमा रिपोर्टिङ्ग गरि दिउँसो करिब ३ बजे हामी त्यहाँबाट फर्कियौं । ज्यामिरेको बारेमा हामी फरक फरक मिडियाका साथीहरु गएका थियौं जुन म भन्दा सिनियर व्यक्तित्वहरु हुनुहुन्थ्यो । मैले पनि आफूले पहिल्याएको ज्यामिरेको विषयमा २ वटा समाचार प्रकाशित पनि गरेँ । ज्यहाँ जाँदा मैले तयार गरेको एउटा विवरण यस्तो छ ः
बुटवलको तामनगरदेखि उत्तरतर्फ करिब ७ किलोमिटर जंगलको उकालो कच्ची बाटो हिँडेपछि मात्रै एउटा गाउँ आउँदछ । जुन गाउँको नाम हो ज्यामिरे । झट्ट उक्त बस्तीको नाम सुन्ने जो कोहीले पनि अनुमान लगाउँदछ ज्यामिरे पाल्पा हो भनेर । तर उक्त गाउँ बुटवल नगरपालिको वडा नम्बर १४ अन्तर्गत पर्दछ । वि.सं. २०४० सालतिरबाट बुटवल नगरपालिका भित्रै पर्ने ज्यामिरे बस्तीलाई कुनैले त ‘बुटवलको कर्णाली’ को उपमा समेत दिने गरेका छन् । अहिले सम्म सडक यातायातले नजोडिएको ज्यामिरे बस्तीमा संभावना धेरै छन् । त्यहाँको स्रोत साधनको उच्चमत प्रयोग गर्ने हो भने ज्यामिरे बस्ती साँच्चै नै बुटवल नगरभित्रको एउटा ‘उदाहरणीय बस्ती’ बन्नेमा कसैको दुईमत छैन ।
 |
| थकाई लाग्यो के |
 |
| बुटवल टुडेमा २०७० बैशाख ६ गते प्रकाशित लेख |
उक्त गाउँमा करिब साढे ४ बिगाहा पक्की (लालपूर्जा) र अरु कच्चीजग्गामा उनीहरु खेति किसानी गर्छन् । बाख्रा कुखुरा बेचेर नुन तेलको जोहो गर्छन । बुटवलबाट चामल नओसारे सम्म ज्यामिरेका स्थानीयहरुले भात खान पाउँदैन्न । मलिलो माटो, पानी र शितल हावा रहेको ज्यामिरे बस्तीमा तरकारी र पशुपालनको संभावना अथाह रहेको छ ।
अँध्यारो छैन ज्यामिरेः नगरपालिकाको सहयोगमा केही बर्ष अगाडि ७ वटा सोलार ज्यामिरेबस्तीका मानिसहरुले पाएका थिए । त्यसको उज्यालोमा उनीहरुले रात कटाउने गर्दछन । ६ हजार स्थानीयले उठाएर दिएका हुन भने अन्य बुटवल नगरपालिकाले अनुदान दिएको थियो । जसको कारण उनीहरुले बुटवल नगरपालिकामा जस्तो लोडसेडिङ्गको मारमा परेका छैन्न । नगरपालिकाले बनाएको कमेरे खोलामा सामान्य फलामको पुल,३ सय ५० मिटर खानेपानीको सानो पाइप, धान कुट्ने मेसिन नगरपालिकाल अनुदान दिएको हो । त्यसबाहेक अहिलेसम्म कुनै पनि सहयोग नभएको ज्यामिरेबासीहरु बताउँछन् ।
बस्तीमा बहादुर गाहा, जोगबहादुर घर्ती, मानबहादुर घर्ती, होमबहादुर गाहा, समर गाहा, देबबहादुर घर्ती, लिलबहादुर खत्री, नन्दबिर गाहा घरमुलीका रुपमा रहेका छन् । वडा कार्यालय र नगरपालिकामा पटक÷पटक पुगेर विकासको माग ज्यामिरेबासीले गरिरहेका छन् । वडा नागरिक मञ्चको सदस्य समेत रहेका नन्दबीर गाहाले आफू धाउनुको कुनै अर्थ नभएको बताउँछन् । ६० रुपैयाँ खर्च गरेर वडा र नगरपालिकामा पटक÷पटक गएपपिन कुरा नसुनेको उनले बताएका थिए ।
बुनपा–१४ का निवर्तमान जनप्रतिनिधि तिलबहादुर रोकाका अनुसार २०५७ साल यता त्यहाँ जनप्रतिनिधिहरु पुगेका छैनन् । वि.सं. २०५४ सालसम्म बुटवल नगरपालिकालाई समेत यो बस्तीको बारेमा थाहा थिएन । त्यतिखेर निर्वाचन हुने बेलामा यो बस्ती बुटवल नगरपालिका वडा न. १४ मा पर्ने कुरा थाहा भएको थियो । तत्कालिन मेयर भोजप्रसाद श्रेष्ठको पालामा खानेपानीको पाईप बिस्तार गरिएको थियो । बस्तीको पूर्वतर्फबाट बग्ने कमिरे खोलाको मुहानबाट पाईपमै घरमा पानी आएपछि त्यहाँ खुशियाली छाएको थियो ।
रिसोर्ट खोल्न सकिन्छः उक्त स्थानमा एउटा प्राकृतिक रिसोर्ट सञ्चालन गर्न सकेमा बास्तवमै त्यस क्षेत्रका मानिसहरुमा परिर्वतन आउनेछन । त्यहाँ अहिले लोकल कुखुराको स्वादसँगै प्राकृतिक वातावरणमा रमाउँदै खाना खानको लागि अहिले पनि कुनै छेकवार छैन । त्यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरु सबैले लोकल कुखुरा (भाले) को बथान नै पालेका छन । भने खसीको मासु खानेहरुको लागि पनि एक घरमा ४० देखि ४५ वटा बाख्रा पालेका छन् । साताभरी कार्यव्यस्तताको कारण एक दिन बिदा मनाउने र स्वास्थ्यलाई समेत फाईदा पुग्ने गरी पैदलै हिँडेर उक्त स्थानमा पुग्ने हो भने त्यहाँका स्थानीय मानिसहरुको आर्थिक स्थिति परिर्वतन ल्याउनको लागि तपाईले समेत सहयोग गर्न सक्नुहुनेछ ।
के गर्न पर्छ स्थानीय निकायले ? स्थानीय निकायले ज्यामिरेको विकासको लागि मात्र एक चिम्टी मात्र विकास गरेको छ । उक्त स्थानको विकासको लागि बुटवल नगरपालिकाले आफ्नो विकासको आँखा सहरमा मात्र होईन गाउँ गाउँमा पनि पु¥याउन जरुरी रहेको छ । बुटवल नगरपालिका आफँैमा देशभरिकै उत्कृष्ट नगरपालिका बनेको प्रमाणपत्र सजाएर मात्र विकासको फुई लगाउनुको कुनै अर्थ छैन । यसको लागि ज्यामिरे जस्ता संभावना बोकेका क्षेत्रको विकासको लागि समेत योगदान दिनु आवश्यक छ । नगरपालिकामा पटक–पटक विभिन्न कामले आउने गरेका ज्यामिरेका स्थानीयहरुले ‘कि निकास चाहियो कि विकास चाहियो’ भन्ने गरेका छन् । तर, नगरपालिका अहिले पनि कुरा सुनेको नसुनै गरेको छ । अबिलम्ब यसको विकासको लागि सोच्नु जरुरी रहको छ । (लेखकः अपाङ्ग पत्रकार संघका केन्द्रीय सदस्य तथा पश्चिमाञ्चल संयोजक हुन्) krishnanews1@gmail.com
