लैङ्गिक हिंसामा पर्नुभयो, अञ्चल अस्पताल जानुस्

कृष्ण खनाल
बुटवल, २४ बैशाख । 
कुनै पनि यौनजन्य हिंसा तथा घरेलु हिंसाबाट पिडीत हुनुभएको छ, आवश्यक स्वाथ्य उपचार तथा मानोपरामर्स पाउनुभएको छैन भने अव तपाईहरुको लागि खुुसिको कुरा छ । पहिला लैङ्गिक  हिंसामा परेका व्याक्तिहरु प्रहरी कार्यालयमा न्याय माग्न पुग्दछन् । तर त्यहाँबाट पनि उचित न्याय नपाएका, उचित उपचार तथा मनोपरामर्स  पाउनबाट बञ्चिात भएकाहरुको लागि पनि लुम्बिनी अञ्चल अस्पातलमा नयाँ सेवा सुरु भएको छ । 
कुनै पनि प्रकृतिको  लैङ्गिक हिंसाबाट पिडीत भएका महिला वा पुरुषहरुको लागि ‘लैङ्गिक हिंसा सम्बन्धी एकद्वार संकट व्यवस्थापन केन्द्र’ सुरु भएको हो । जसमा  कुनै पनि लैङ्गिक हिंसामा परेका महिला तथा पुरुष हरुले निःशुल्क रुपमा उचित स्वाथ्य उपचारको साथै अस्थायी तथा स्थायी प्रकृतिको आवासको समेत सुविधा पाउछन्  । 
हिंसा पिडकलाई आवश्यक कारवाहीको लागि  सोही केन्द्रमा खटिएको संमन्वय समितिबाट नै कार्य हुन्छ ।  यस क्षेत्रकै पुरानो अस्पताल लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालमा आईतबारबाट नयाँ सेवा थपीएको छ ।  नेपाल  सरकार स्वाथ्य मन्त्रालयको केन्द्रीय कार्याक्रम अनुसार ‘लैङ्गिक हिंसा सम्बन्धी एकद्वार संकट व्यवस्थापन केन्द्र’ सुरुवात भएको हो । 
केन्द्रको  रुपन्देही जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी विनोदप्रकास सिंह, जिल्ला संमन्वय समितिका स्थानिय विकास अधिकारी युवराज सुवेदी, अञ्चल अस्पतल बुटवलका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ड  डा. राजेन्द्र सञ्जेल क्षेत्रीले संयुक्त रुपमा सुभाम्भ  गरे । 
लैङ्गिक हिसांमा परेका महिला वा पुरुषहरुको  लगि अहिले २  वेडबाट सुरु गरिएको  यो सेवा निकट भविश्यमा विस्तार गर्ने योजना रहेको मेडिकल रेकर्डर अधिकृत लक्ष्मीराज रेग्मीले जानकारी दिए ।  स्वाथ्य मन्त्रालयका कन्सल्ट्यान्ट अरुण गौतमका अनुसार स्वाथ्य उपचार, चिकित्सकजन्य प्रमाण संकलन, मानिसक एव्म मनोसामाजिक परामर्स संगै सुरक्षा, आश्रय, कानुनी उपचार र पुर्नस्थापना सम्मको कार्य  यो ईकाईले गर्ने छ । 
 उनी भन्छन्–“उद्धार, तथा आकत्समीक सुविधा, आकत्समीक स्वाथ्य उपचार सेवा, घटनासम्बनधी  उजुरीको व्यवस्थाप, अनुसान्धान तथा तहकीकात, चिकित्सकजन्य कानुनी प्रमाणको संकलन तथा संरक्ष्णका कार्य गर्ने छ ।’
यस्तै सामाजिक संवाद तथा मेलमिलाप , अस्थायी  सुरक्षित आश्रय सेवा तथा दिर्घकालिन प्रकृतिका आश्रय केन्द्र, मर्यादित जीवन यापनका लागि स्वमलम्बन विकास सम्बन्धी सिप, दक्षता विकास, सामाजिक पुर्नएकिकरण तथा सम्मिलिन  सेवा, एकिकृत रुपमा सूचना व्ययवस्थापन तथा सम्प्रेषण सेवा, संमन्वयात्मक तथा सहजीकृत प्रेषण सेवा प्रदान गरिने छ । 

विषादी परीक्षण केन्द्र सञ्चालनमा ढिलाइ

कृष्ण खनाल
बुटवल, बैशाख । 
कृषि मन्त्रालय, बाली संरक्षण निर्देशनालय र व्यवसायिक कृषि तथा व्यापार आयोजना (प्याक्ट नेपाल) को संयुक्त लगानीमा बुटवलमा निर्माण भ
एको विषादी परीक्षण केन्द्र सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । बुटवलको ‘बुटवल कृषि उपज तथा थोक बजार केन्द्र’मा नेपालका सातवटा प्रदेशमा सात स्थानमा विषादी परीक्षण केन्द्र स्थापना गर्ने केन्द्रीय कार्यक्रम अनुसार स्थापना भएको केन्द्र सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । 
यस क्षेत्रमा जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुपन्देहीको संयोजनमा केन्द्रको स्थापना गरिएको छ । बुटवल कृषि उपज थोक बजार केन्द्रको दोस्रो तल्लामा उपकरण जडान कार्य, प्रयोगशाला स्थापना गर्नुको साथै कर्मचारी समेत व्यवस्थापन गरिए पनि  निर्वाचन आचारसंहिताको कारण समुद्घाटनमा ढिलाइ भएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुपन्देहीले जनाएको छ । 
जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुपन्देहीका बरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत भोजराज सापकोटाकाअनुसार उपज केन्द्रमा उपकरण जडान तथा कर्मचारीको समेत व्यवस्थापन भैसकको छ । उनी भन्छन्– ‘एकजना अधिकृतस्तरको कर्मचारी, एक जना प्राविधिक र एकजना कार्यालय सहयोगीको व्यवस्थापन समेत भैसकेको छ, तर केन्द्रीय कार्यक्रमअनुसार एकै पटकमा ७ स्थानमा समुद्घाटन गर्ने नीति तय गरिएको कारण केही ढिलाई भएको जानकारी दिए । 
उनले भने– ‘हामीले केही नमुना संकलन समेत गरेका छाँै, यसको लागि नीतिगत कुराहरु बाँकी छन्, यो सञ्चालनको लागि कार्यविधि निर्माणको प्रक्रियामा रहेको कारण केही समस्या भएको हो ।’

नियम मिच्नेलाई ‘कक्षा’


कृष्ण खनाल
बुटवल, बैशाख । 
मितिः २०७४।०१।०४ गते 
समयः विहानको ठिक १०ः १५ बजे सोमबार
स्थानः पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक  प्रहरी कार्यालय परिषर 

एक हुल सवारी चालकहरु पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालय परिषरतर्फ हिडिरहेका हुन्छन्, केही अहिल पहिला नै गएर प्रतिक्षालयमा बसेका हुन्छ । यि सबै सवारी चालकहरुमा एउटै मात्र जिज्ञास हुन्छ के हुन्छ होलॉट्राफिक कक्षा’ मा । 
कसैको हातमा  कापी र कलम समेत हुन्छ भने कोही खालीहुन्छ । सवारी चालकहरु कापी कलम बोकेर विद्यालय वा अन्य कक्षमा सहभागी नभई  ट्राफिक नियम मिचेको कारण सचेतना कक्षामा सहभागी हुन आएका हुन । 
जुन पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालयको अनिवार्य नियम हो ।  पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालय बुटवलले यसरी नै  सवारी साधनचेकजांचको क्रममा मादक पद्धार्थ सेवन गरी सवारी साधन चलाउने चालकहरु ल्गायत ट्राफिक नियम मिच्नेहरुलाई नियमति रुपमा  ‘सचेतना कक्षा’ सञ्चान गरेको छ । 
 गत बैशाख ४ गते मदक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाएका १४ जनाको कागज पत्र नियन्त्रणमा लिई कार्यालयका प्रहरी नायव उपरीक्षक अबदेश बिष्टले ट्राफिक नियम, सवारी साधन चलाउदा मादक पद्धार्थ सेवन गरी चलाउन नहुने बिषयमा प्रशिक्षण प्रदान  गरे । सोही प्रकृतिका कक्षाहरु नियमित  रुपमा  सञ्चालन गर्दै आएको  छ । 


कृषिजन्य उत्पादन प्रर्वद्धन गर्दैै मेला महोत्सव

कृष्ण खनाल
बुटवल, मंसिर । 

अहिले मेला महोत्सवको मौसम छ । मेला महोत्सवमा कृषि जन्य उत्पादनलाई अहिले  विभिन्न स्थानमा आयोजना हुने मेला महोत्सवहरुले प्रथमिकताको रुपमा राखेका छन् ।
 बुटवलमा  बुटवल उद्योग बाणिज्य संघको आयोजनामा यहि पुस ८ गते देखि  व्यापार महोत्सव आयोजना हुदै छ । उक्त मेलामा पनि कृषि जन्य उत्पादनलाई विशेष  प्रथमिकताको साथ अगाडी बढाईने बुटवल  उद्योग बाणिज्य संघका महासचिव हरि प्रसाद अर्याल बताउँछन् । उनका अनुुसार कृषिजन्य उत्पादनको प्रर्वद्धन लागि छुट्टै प्रर्दशनी पेभिलियनको व्यवस्थापन गरिने छ । 
यहि मंसिर २४ देखि पुस ४ गते सम्म तिलोत्तमा उद्योग बाणिज्य संघको आयोजनामा प्रथम राष्ट्रिय औद्योगीक व्यापार मेला, कृषि एव्म पर्यटन प्रर्वद्धन महोत्सव–२०७३’ आयोजना हुदै छ । मेलाको कृषि तथा पर्यटन प्रर्वद्धन समितिका संयोजक राजकुमार पाण्डेका अनुसार मेलमा कृषिलाई पहिलो प्रथमिकता लिइएको छ । 
मेलामा  जिल्ला कृषि विकास कार्यालय, पशु विकास कार्यालय र मत्स्य विकास केन्द्र तथा मत्स्य व्यवसायीहरुको संयोजनमा विभिन्न प्रतियोगीता, कृृषि जन्य उत्पादन लाई प्रर्दशनीमा राखिने छ । यस्तै मेलामा माछाको मःम, केराको मःम लगायत माछा जन्य परिकारहरु  समेत राखिने छ ।  उनी भन्छन्–‘किसानले उत्पादन गरेको कृषि जन्य उत्पादनलाई  प्रतियोगितात्मक रुपमा पुरस्कृती समेत गरिने कार्यक्रम तय गरिएको छ  ।’
यसरी मेला महोत्सवमा राखिने मेला तथा महोत्सवमा आयोजकले अन्य व्यवसायीक स्टलहरु भन्दा आधा भन्दा बढि सहुलियतमा किसानहरुको स्टल राख्ने व्यवस्था गरेका छन् ।  संयोजक पाण्डेका अनुसार  च्याउको विभिन्न परिकार लगायत अन्य च्याउ जन्य उत्पादनको प्रर्वद्धनमा समेत विशेष जोड दिइएको छ । 

बुटवल–वेलहिया दुई बर्षमा सररर...

कृष्ण खनाल
बुटवल, मंसिर । 
करिव ५ बर्ष पहिला सुरु भएको
बुटवल–वेलहिया व्यापारिक मार्ग नदिजन्य पदार्थ प्राप्त मात्रामा  उपलब्ध भएमा अवको करिव २२ महिनामा पुरा हुने आयोजनाले जनाएको छ । 
आर्थिक बर्ष वि.स.२०६८÷०६९ मा मा सुरु भएको व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाले काम सुरु भएको करिव ५ बर्ष पुरा भएको छ । नदिजन्य पदार्थको अभावको कारण समयमा नै व्यापारिक मार्ग विस्तारमा अवरोध हुने भएको कारण ‘बुटवल –बेलहिया व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजना’ले प्राप्त मात्रमा नदिजन्य  पदार्थको लागि माग समेत गरेको छ । करिव ७ बर्षमा पुरा गर्ने गरि आयोजना सुरु भएको  व्यापारिक  मार्ग विस्तार आयोजना प्रमुख सालिकराम रेग्मी बताउछन् । 
उनका अनुसार बुटवल देखि सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको बेलहिया नाका सम्म पुग्ने सिक्स लेनको सडक आर्थिक बर्ष ७५÷७६ मा सम्पन्न हुने छ ।   आयोजना प्रमुख रेग्मी भन्छन्–‘प्राप्त मात्रामा नदिजन्य पदार्थको आपुर्ती हुन सकेकमा अवको करिव २२÷२३ महिनामा आयोजना पुरा हुन्छ ।’
बुटवल वेलहिया व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाका ईन्जीनियर लिला बहादुर भण्डारीका अनुसार अहिले  सम्म करिव ४० प्रतिशत सडक निर्माण काम पुरा भएको छ , भने करिव ६० प्रतिशत काम अवको २२ महिनामा पुराहुने छ  । ५ अरव ६८ करोड रुपैयाँ लागतमा सुरु भएको आयोजनाले अहिले सम्म करिव २ अरब २८ करोड खर्च भैसकेको छ  । ईन्जीनियर भण्डारी भन्छन्–‘अहिले सम्म  करिव ८ किलोमिटर सडक  निर्माण कार्य पुरा भएको छ , अव  करिव १९ किलोमिटर सडक निर्माण गर्न बाँकी छ ।’
 परियोजनाले अहिले  सडक निर्माण कार्यलाई विभिन्न खण्ड खण्डमा विभाजन गरी ठेक्का दिएको छ । बुटवल देखि वेलहिया सम्मको करिव २७ किलोमिटर सडकलाई भिन्दा भिन्दै ११ वटा निर्माण कम्पनीलाई ठेक्का दिएको छ । जुन ठेक्का मध्ये अहिले सम्म ५ वटा ठेक्काले ८ किलोमिटर सडक निर्माण सम्पन्न गरिसहेका छन् । भने अझै ६ वटा ठेक्काले सडक निर्माणको काम जारी राखेका छन् ।