कृषिजन्य उत्पादन प्रर्वद्धन गर्दैै मेला महोत्सव

कृष्ण खनाल
बुटवल, मंसिर । 

अहिले मेला महोत्सवको मौसम छ । मेला महोत्सवमा कृषि जन्य उत्पादनलाई अहिले  विभिन्न स्थानमा आयोजना हुने मेला महोत्सवहरुले प्रथमिकताको रुपमा राखेका छन् ।
 बुटवलमा  बुटवल उद्योग बाणिज्य संघको आयोजनामा यहि पुस ८ गते देखि  व्यापार महोत्सव आयोजना हुदै छ । उक्त मेलामा पनि कृषि जन्य उत्पादनलाई विशेष  प्रथमिकताको साथ अगाडी बढाईने बुटवल  उद्योग बाणिज्य संघका महासचिव हरि प्रसाद अर्याल बताउँछन् । उनका अनुुसार कृषिजन्य उत्पादनको प्रर्वद्धन लागि छुट्टै प्रर्दशनी पेभिलियनको व्यवस्थापन गरिने छ । 
यहि मंसिर २४ देखि पुस ४ गते सम्म तिलोत्तमा उद्योग बाणिज्य संघको आयोजनामा प्रथम राष्ट्रिय औद्योगीक व्यापार मेला, कृषि एव्म पर्यटन प्रर्वद्धन महोत्सव–२०७३’ आयोजना हुदै छ । मेलाको कृषि तथा पर्यटन प्रर्वद्धन समितिका संयोजक राजकुमार पाण्डेका अनुसार मेलमा कृषिलाई पहिलो प्रथमिकता लिइएको छ । 
मेलामा  जिल्ला कृषि विकास कार्यालय, पशु विकास कार्यालय र मत्स्य विकास केन्द्र तथा मत्स्य व्यवसायीहरुको संयोजनमा विभिन्न प्रतियोगीता, कृृषि जन्य उत्पादन लाई प्रर्दशनीमा राखिने छ । यस्तै मेलामा माछाको मःम, केराको मःम लगायत माछा जन्य परिकारहरु  समेत राखिने छ ।  उनी भन्छन्–‘किसानले उत्पादन गरेको कृषि जन्य उत्पादनलाई  प्रतियोगितात्मक रुपमा पुरस्कृती समेत गरिने कार्यक्रम तय गरिएको छ  ।’
यसरी मेला महोत्सवमा राखिने मेला तथा महोत्सवमा आयोजकले अन्य व्यवसायीक स्टलहरु भन्दा आधा भन्दा बढि सहुलियतमा किसानहरुको स्टल राख्ने व्यवस्था गरेका छन् ।  संयोजक पाण्डेका अनुसार  च्याउको विभिन्न परिकार लगायत अन्य च्याउ जन्य उत्पादनको प्रर्वद्धनमा समेत विशेष जोड दिइएको छ । 

बुटवल–वेलहिया दुई बर्षमा सररर...

कृष्ण खनाल
बुटवल, मंसिर । 
करिव ५ बर्ष पहिला सुरु भएको
बुटवल–वेलहिया व्यापारिक मार्ग नदिजन्य पदार्थ प्राप्त मात्रामा  उपलब्ध भएमा अवको करिव २२ महिनामा पुरा हुने आयोजनाले जनाएको छ । 
आर्थिक बर्ष वि.स.२०६८÷०६९ मा मा सुरु भएको व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाले काम सुरु भएको करिव ५ बर्ष पुरा भएको छ । नदिजन्य पदार्थको अभावको कारण समयमा नै व्यापारिक मार्ग विस्तारमा अवरोध हुने भएको कारण ‘बुटवल –बेलहिया व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजना’ले प्राप्त मात्रमा नदिजन्य  पदार्थको लागि माग समेत गरेको छ । करिव ७ बर्षमा पुरा गर्ने गरि आयोजना सुरु भएको  व्यापारिक  मार्ग विस्तार आयोजना प्रमुख सालिकराम रेग्मी बताउछन् । 
उनका अनुसार बुटवल देखि सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको बेलहिया नाका सम्म पुग्ने सिक्स लेनको सडक आर्थिक बर्ष ७५÷७६ मा सम्पन्न हुने छ ।   आयोजना प्रमुख रेग्मी भन्छन्–‘प्राप्त मात्रामा नदिजन्य पदार्थको आपुर्ती हुन सकेकमा अवको करिव २२÷२३ महिनामा आयोजना पुरा हुन्छ ।’
बुटवल वेलहिया व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाका ईन्जीनियर लिला बहादुर भण्डारीका अनुसार अहिले  सम्म करिव ४० प्रतिशत सडक निर्माण काम पुरा भएको छ , भने करिव ६० प्रतिशत काम अवको २२ महिनामा पुराहुने छ  । ५ अरव ६८ करोड रुपैयाँ लागतमा सुरु भएको आयोजनाले अहिले सम्म करिव २ अरब २८ करोड खर्च भैसकेको छ  । ईन्जीनियर भण्डारी भन्छन्–‘अहिले सम्म  करिव ८ किलोमिटर सडक  निर्माण कार्य पुरा भएको छ , अव  करिव १९ किलोमिटर सडक निर्माण गर्न बाँकी छ ।’
 परियोजनाले अहिले  सडक निर्माण कार्यलाई विभिन्न खण्ड खण्डमा विभाजन गरी ठेक्का दिएको छ । बुटवल देखि वेलहिया सम्मको करिव २७ किलोमिटर सडकलाई भिन्दा भिन्दै ११ वटा निर्माण कम्पनीलाई ठेक्का दिएको छ । जुन ठेक्का मध्ये अहिले सम्म ५ वटा ठेक्काले ८ किलोमिटर सडक निर्माण सम्पन्न गरिसहेका छन् । भने अझै ६ वटा ठेक्काले सडक निर्माणको काम जारी राखेका छन् । 

सिक्स लेन सडकका विरुवा, ‘जोगाउन हम्मे हम्मे’

कृष्ण खनाल

बुटवल,  पुस । 
केही दिन पहिला बुटवल–वेलहिया व्यापारिक मार्ग अन्र्तगत भैरहवाको डिभाईडरमा रोपीएका करिव ३० वटा विरुवा मानसिक सन्तुलन गुमाएका एक जना व्याक्तिले भटाभट भाँचे । 
लामो समय देखि रेखदेख गरी  हुर्किनै लागेका ति विरुवा भटाभट भाँचेको देखेपछि व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाका सुपरभाईजर कृष्ण प्रसाद पाण्डेले देखेपछि ति व्याक्तिलाई हप्काएर हटाए अन्यक्षतीहुन पाएन । 
यो एउटा उदाहरण मात्र हो, अहिले निर्माण सम्पन्न भएको करिव ८ किलोमिटर  सडक क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा विरुवा रोपीएको छ । तर ति अधिकांस विरुवा जोगाउनको लागि व्यापारिक मार्ग विस्तार  आयोजना र सडक डिभिजन कार्यालय बुटवल लाई मुस्कील परेको छ । 
बुटवल–बेलहिया  व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनका ईन्जीनियर लिला बहादुर भण्डारी भन्छन्–‘कहिले कस्ले क्षती पु¥याउछ, कहिले कस्ले, जोगाउन हम्मे हम्मे परेको छ ।’ निर्माण सम्पन्न भएको सडकको विभिन्न स्थानमा भिन्दा भिन्दै संघ संस्थाले ‘स्थान माग गरी’ विरुवा रोप्ने गरेको भएपनि रोपे पछी ‘फर्केर नर्हेने’ परिपाटीको कारण विरुवा संरक्षणमा अफ्ठारो भएको व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजानका ईन्जीनियर भण्डारीको भनाई रहेको छ । उनी भन्छन्–‘हामीले विभिन्न संघ संस्था तथा क्लबलाई विरुवा रोप्न, हुर्काउनको लागि सम्झौता गरेर विरुवा रोप्ने स्थान उपलब्ध गराउदछौं, तर विरुवा रोपेपछि त्यसलाई मलजल गर्ने, बेला बेलामा गोडमेल गर्ने तथा हुर्काेउने तर्फ खासै ध्यान दिएको पाएका छैनौं जसको कारण केही विरुवा मरेका पनि छन् ।’
उनले एकतर्फ यसको संरक्षणमा ध्यान नदिँदा छाडा चौपायले भाँचीदिना, बेला बेलामा मानसिक सन्तुलन गुमाएका व्याक्तिले थप  क्षती पु¥याईदिदा थप समस्या भएको जानकारी दिए । 
निर्माणाधीन बुटवल वेलहिया सडक आयोजना अन्र्तगत अहिले करिव ८ किलोमिटर सडक निर्माण सम्पन्न भैसकेको छ । सडकको ‘बिच डिभाईड र दायाँ बायाँ किनारा’ मा बोट विरुवा रोपेर हरियाली बनाउने योजना अनुरुप अहिले सडकको विच डिभाईडर  र दाँयाँ बाँया विभिन्न प्रजातिका विरुवाहरु रोपीएको छ । 
निर्माण सम्पन्न भएको बुटवलको योगीकुटी देखि राजमार्ग चौराह सम्म, राजमार्ग चौरहा देखि मिलनचोक सम्म र मिलनचोक देखि नयाँ बसपार्क सम्मको डिभाईडरमा  विभिन्न संघ संस्थाले  भिन्दा भिन्दै विरुवा रोपेका छन् । 

भष्ट्राचार विरुद्व गुञ्जीए साहित्यकार



कृष्ण खनाल
बुटवल, २४ मंसिर । 

‘हिजो जंगलमा पाडो चराउने हरु आज ‘प्राडो’ चढेर हुईकीन थाले ।
हिजो खेतबारीमा पतेरो धपाउनेहरु आज ‘पजेरो’ चढ्ेर सुईकीन थाले ।।’
यहाँ उल्लेख गरिएको कविताको वाक्यांस बुटवलमा भष्ट्राचार विरुद्वको रचना वाचन कार्यक्रममा एक जना साहित्यकारले प्रस्तुत गरिएको हो ।
 कवितामा मानिसले भष्ट्राचार गरेर हिजो जंगलमा गाई बस्तु चराउदै गर्ने आज  सबैभन्दा  महङ्गो गाडी  चढेर हिड्न थालेको छ, त्यही अकुत सम्पत्तीको कारण मानिस हिजो खेतबारीमा थियो तर आज महङ्गो गाडी चढेर हुईकीन थालेको छ भनीएको छ । नेपाली समाजको स्पष्ट तस्वीरको एक अंशको रुपमा   प्रस्तुत गरिएको यो कविताले नेपाली समाजको भष्ट्राचार सम्बन्धी  प्रतिविम्ब गर्दछ । 
बुटवलमा शुक्रवार यस्तै प्रकृतीको कार्यक्रम आयोजना गरियो । गत बर्ष बुटवलको सडकमा सडक कविता बाचन कार्यक्रम आयोजना गरेको भष्ट्राचतार विरुद्ध कार्यरत संस्था पारदर्शी सरोकार समुहले ‘भष्ट्राचार विरुद्वको अन्र्तराष्ट्रिय दिवस’को अवसरमा रचना बाचन कार्यक्रम गरेको  हो   । 
रचना बाचन कार्यक्रममा नवपालुवा साहित्यकारहरु देखि साहित्यको क्षेत्रमा लागेर कपाल फुलाईसकेका साहित्यकारहरुले समेत भष्ट्राचार विरुद्वका रचनाहरु बाचन गरेका थिए । 
नेपाल पत्रकार महासंघ रुपन्देहीका निर्वतनमा अध्यक्ष तथा बुटवल साहित्य परिषद्का अध्यक्ष समेत रहेका दीपक ज्ञवालीले साहित्य समाजको दर्पण भएको भन्दै गीत, कविता, कथा, गजल तथा अन्य साहित्यीक विधामार्फत भष्ट्राचार विरुद्वको अभियान सञ्चालन हुनु आफैमा अनुकरणीय कार्य भएको बताउछन् । उनी भन्छन्–‘समाजमा साहित्य मार्फत गरिएको जागरणले छिटो मानिसको मन छुन्छ, समाजमा यसको सकारात्मक प्रभाव छिट्टै देख्नि सकिन्छ ।’
पाल्पा जिल्लाको  पुर्व जिविस सभापती समेत भएका  अग्रज लेखक, झपेन्द्र जिसी भष्ट्राचार मानिस आफैबाट उत्पन्न हुने कलंक भएको भन्दै यसलाई जरै देखि नबढारे सम्म यसको प्रवृत्ती जहिले पनि पुनारावृत्ती हुने बताउछन् । 

‘सडक लेन नमान्दा’ ट्राफिक समस्या

कृष्ण खनाल
बुटवल, २४ मंसिर  । 
बुटवल देखि  सिद्धार्थनर नगरपालिका वेलहिया सम्म अहिले सिक्सलेन सडक निर्माणधीन छ । अहिले सम्म करिव ८ किलोमिटर सडक निर्माण पुरा भएको बुटवल–वेलहिया व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाले जनाएको छ । निर्माण सम्पन्नभ एको सडक प्रयोगकर्ताले लेन अनुसासन पालन नगर्दा विगत केही दिन देखि बुटवलमा ट्राफिक जाम सुरु भएको छ । 

पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालय बुटवलका डिएस्पी अवधेश विष्टका अनुसार बुटवलको मिलनचोकमा  खासगरी विहान र साझँ ‘पिकआवर’ समयमा ट्राफिक जाम हुने गरेको हो । जसको लागि पश्चिम क्षेत्रीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालय बुटवलले २ जना ट्राफिक प्रहरी समेत खटाएको छ । 
निर्माण सम्पन्नभ एको सिक्सलेन सडकमा सडक प्रयोग कर्ताहरले जथाभाविरुपमा  लेन अनुसासन पालन नगरेको कारण अहिले स्थानिय प्रहरी प्रशासन र ट्राफिक प्रहरीले सडक विभाग संग संमन्वय गरेर क्रसङ्गि चेक हटाएको छ ।

 जसको कारण दुर्घटना न्युनीकरणमा आधा भन्दा बढि कमी आएको डीएसपी विष्ट बताउछन् । उनी भन्छन्–‘जथाभाविरुपमा वाटो काट्नेहरुको कारण सडक दुर्घटना जोखिम बढेकोले हामीले  नचाहिदो स्थानका रोड क्रसङ्गी हटारु ब्लक गरेका हौं, जसको कारण विच, विच बाटोबाट सडक काट्न नपाउने भएको कारण केही ट्राफिक जाम देखिएको छ, जुन सामान्य हो ।’

उनले विच विचमा सडक निर्माण गर्दा टनिङ्ग प्वाईन्ट राखिएको कारण दुर्घटनाको जोखिम बढाएको थियो । अहिले ति टर्निङ्ग प्वाईन्टको  बन्द गरेर  ट्राफिक प्रहरीले बुटवलको गोलपार्क देखि राजमार्ग चौराह सम्म ‘ब्लकले रोड ब्लक’ गरेको छ । 
डिएस्पी विष्ट भन्छन्–‘दुर्घटनाबाट मानिसको ज्यान जानुभन्दा बरी  केही बेर कुरेर यात्रा गर्दा ठिक होला भनेर यसो गरिएको हो, जसको कारण अहिले दुर्घटना कमै मात्रामा हुने गरेको हामीले पाएका छौ । ’
बुुटवलको मिलनचोकमा चार तर्फबाट सडक आएको कारण विहान करिव ९ बजे देखि ११ बजे सम्म र साँझ ४ बजे देखि करिव ५ बजे सम्मको समयमा केही समय ट्राफिक जाम हुने गरेको छ । जसको व्यवस्थापनको लागि ट्राफिक प्रहरी आफै सडकमा खटिएर लेन अनुसान सिकाउदै गाडी पार गराउदे आएको छ ।